Дон Кихотэ

Дон Кихотрэ ипсашъэ Санчо Пансэрэ, Гюстав Доре исур

Дон Кихотэ — ар Мигел Сервантес ытхыгъэ роман. Тхылъыр IахьитIоу къыдэкIыгъ (1605-рэ ыкIи 1615-рэ гъэхэм). Апэу ар ИспаныбзэкIэ тхыгъагъэ. ЗыкIэхэкIым ИнджылыбзэкIэ Томас Шелтон зэридзэкIыгъ. ЩышIэныгъэлэжь пчъагъэм ар апэрэ джырэ лъэхъанэ романэу алъытэ. ШъхьэIэ персонажэу Дон Кихотыр пщы-заолI хабзэм фэшъыпъэу щыт, ау ар емыкIу зыхэлъ ыкIи гурыIогъуай закIэу къыдэхъу. Дон Кихотэ иплIэ-пщыкIэ цIыфхэм ашъхьэ къызэрэринэжьыгъэм пае, "кихотизм" зыфиIорэ гущыIэр къежьэгъэ ифедэбагъэ нэшанэхэр къызепIо мэхъу.

Мы къэбарыр Алонсо Кихано зыфиIорэ баигъэ зыхэлъ, ныбжь зиIэ лIым фэгъэхьыгъ. Киханом пщы-заолIыгъэмрэ лӀыхъужъхэмрэ (рыцарьхэмрэ) афэгъэхьыгъэ таурыхъыбэ зыджым, ышъхьэ хэукъуагъ ыкIи ежь-ежьырэу лӀыхъужъ "Дон Кихотэу" зылъытэжьыгъ. Ипсашъэ Санчо игъусэу къэралым къыкIухьэзэ къэбар гъэшIэгъонхэм ахэфах. Ежь ар зыхэфахэрэ къэбархэр шъыпкъэу елъытэ, ау адрэ цIыфхэм ар агъэщхы.

Тхылъым икъэбар цIэрыIо дэдэхэм ащыщ Дон Кихотэ жьы-хьэдапхъэхэм зэрапэуцугъэр. Жьы-хьэдапхъэхэр зылъэгъухэм, ахэр алэпхъышъоу елъытэ. Ахэм заолIэу зафызэригъэзагъэм, шыр къыридзыхыгъ. Санчо ахэр жьы-хьэдапхъэ закъоу зэрэщытхэр къыфиIогъагъ, ау Дон Кихотэ иIоф зэхишIыгъэп. Ащ игугъэ ар зыгорэм ахэр алэпхъышъохэм къахэкIыкIэ жьы-хьэдапхъэу къыфызэригъэпсыгъэр ежьым зэраригъэзэныр арыгъэ.

Тхылъым икIэухым, Дон Кихотэ (Алонсо Кихано) унэм къегъэзэжьы, нэмыкI лӀыхъужъ горэм зыпэуцум уIэгъэ хьылъэ къыхихыгъэу. Ар джыри зышъхьэ къегъэзэжьы (шъыпкъэр илъэгъу хъугъэ), ащ нэуж фабэ хьылъэ къыхэхьагъэу лIэжьыгъэ.

«Дон Кихотэ» адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэ хъугъэ-мыхъугъэр шIэныгъэ гоп; ау арэу щытынэу щытхэп. АдыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэ зэрэщымыIэм пае, адыгэмэ мы тхылъыр нэмыкIыбзэкIэ — тыркубзэкIэ, урысыбзэкIэ, е инджылызыбзэкIэ — еджэнхэ алъэкIыщт.